HƯỞNG ỨNG NGÀY THẾ GIỚI CHỐNG SA MẠC HÓA VÀ HẠN HÁN 17/6: CHỦ ĐỘNG PHÒNG, CHỐNG HẠN HÁN, THIẾU NƯỚC VÀ XÂM NHẬP MẶN, BẢO ĐẢM SẢN XUẤT VÀ ĐỜI SỐNG NHÂN DÂN
Ngày 17 tháng 6 hằng năm được Liên hợp quốc chọn là Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về những tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, suy thoái đất đai, khan hiếm nguồn nước đối với phát triển kinh tế, xã hội và môi trường. Đây cũng là dịp để các địa phương đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, vận động nhân dân chủ động ứng phó với hạn hán, bảo vệ nguồn nước và sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững.
Đối với xã Hồ Vương, sản xuất nông nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, do đặc điểm nguồn nước phục vụ sản xuất phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống thủy lợi Nga Sơn nên nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn luôn tiềm ẩn, đặc biệt trong các thời kỳ cao điểm sản xuất vụ Chiêm Xuân và đầu vụ Mùa.

Hiện nay, trên địa bàn xã không có hồ chứa nước lớn, không có trạm bơm do cấp trên quản lý. Xã đang quản lý 2 trạm bơm điện với tổng cộng 3 máy bơm công suất 3.000 mét khối nước mỗi giờ và 3 trạm bơm dầu tại khu vực Nga Thành, Nga Hả và Nga Liên trước đây. Nguồn nước phục vụ sản xuất chủ yếu được lấy từ kênh 19, kênh sông Quán và sông Ngang Bắc do Chi nhánh Thủy lợi Nga Sơn quản lý.
Toàn xã hiện có trên 158 km kênh mương tưới tiêu các loại. Hằng năm, UBND xã đều xây dựng kế hoạch làm thủy lợi, tổ chức nạo vét, khơi thông dòng chảy, tu sửa hệ thống kênh mương trước mùa khô và mùa mưa bão nhằm đảm bảo phục vụ tốt công tác tưới tiêu. Tuy nhiên, tại nhiều khu vực đồng cao, xa nguồn nước, việc cấp nước vẫn gặp không ít khó khăn, nhất là khi nguồn nước các sông xuống thấp hoặc bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn.
Theo đánh giá của ngành chuyên môn, nguồn nước phục vụ sản xuất của địa phương chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hệ thống sông Hoạt và thủy triều ven biển Bắc Bộ. Từ cuối năm trước đến giữa năm sau, đặc biệt trong các đợt triều cường, nước mặn thường xâm nhập sâu vào nội đồng. Để bảo vệ nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất, các đơn vị thủy lợi phải thực hiện nhiều giải pháp như đóng các âu, đập ngăn mặn và điều tiết nước từ hệ thống sông Đáy.
Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Thanh Hóa, năm 2026 thời tiết tiếp tục diễn biến phức tạp. Lượng dòng chảy trên các sông có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm từ 20 đến 50%, thậm chí có nơi giảm trên 50%. Nguồn nước phục vụ sản xuất vì vậy sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.
Trong năm 2026, có hai giai đoạn được xác định là cao điểm của nguy cơ hạn hán. Giai đoạn thứ nhất từ giữa tháng 1 đến hết tháng 2 là thời điểm gieo cấy lúa vụ Xuân. Đây là thời kỳ nhu cầu nước lớn trong khi nguồn nước thường khan hiếm do ảnh hưởng của xâm nhập mặn. Giai đoạn thứ hai từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4, khi lúa kết thúc đẻ nhánh và bước vào thời kỳ làm đòng, cần lượng nước tưới lớn để sinh trưởng và phát triển. Đây cũng là thời điểm nguồn nước trên các sông xuống thấp, nguy cơ thiếu nước và mất điện có thể xảy ra, gây khó khăn cho công tác chống hạn.
Trên cơ sở dự báo tình hình thời tiết và nguồn nước, xã Hồ Vương nhận định năm 2026 có thể xảy ra hạn hán trên diện tích khoảng 105 ha đất sản xuất nông nghiệp; trong đó có khoảng 42 ha bị hạn nặng, chủ yếu tập trung tại các vùng đồng cao, xa nguồn nước bơm thuộc 19 thôn trên địa bàn xã.
Để chủ động ứng phó, UBND xã Hồ Vương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn. Trong đó tập trung chỉ đạo các hợp tác xã nông nghiệp phối hợp với các thôn tiếp tục nạo vét kênh mương, khơi thông dòng chảy, sửa chữa các công trình thủy lợi, chèn các cửa cống nhằm ngăn nước mặn rò rỉ vào đồng ruộng.
Xã cũng tăng cường công tác tích trữ nước tại các sông Quán, sông An Thái, kênh 19, sông Hưng Long cùng hệ thống ao hồ hiện có để tạo nguồn dự phòng khi xảy ra hạn hán. Khối lượng nạo vét kênh mương, thủy lợi nội đồng được triển khai lên tới hơn 153 nghìn mét khối đất bùn; đồng thời tổ chức vệ sinh, vớt bèo, giải tỏa vật cản trên hơn 23 nghìn mét vuông mặt kênh nhằm nâng cao hiệu quả dẫn nước.
Cùng với đó, xã tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện nguồn nước, khuyến khích các mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Các hợp tác xã nông nghiệp được yêu cầu chuẩn bị đầy đủ vật tư, máy bơm dầu, kinh phí và nhân lực để sẵn sàng ứng phó với các tình huống hạn hán kéo dài.
Trong điều kiện thời tiết bình thường, việc điều hành tưới được thực hiện theo nguyên tắc tiết kiệm nước, tưới xa trước, gần sau; tưới vùng cao trước, vùng thấp sau; ưu tiên những khu vực thường xuyên thiếu nước. Khi xảy ra hạn hán gay gắt, các đơn vị sẽ huy động tối đa các máy bơm dầu, máy bơm nhỏ trong nhân dân, tận dụng mọi nguồn nước từ ao hồ, kênh tiêu để cứu lúa và hoa màu, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho sản xuất.
Để công tác phòng, chống hạn hán đạt hiệu quả cao, UBND xã Hồ Vương kêu gọi toàn thể cán bộ, đảng viên và nhân dân nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm; thực hiện gieo cấy đúng khung thời vụ; tích cực tham gia nạo vét, vệ sinh kênh mương nội đồng; bảo vệ các công trình thủy lợi và chủ động thực hiện các biện pháp ứng phó với tình hình thời tiết cực đoan.
Hưởng ứng Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán 17/6, mỗi người dân hãy bằng những hành động thiết thực góp phần bảo vệ nguồn tài nguyên nước, bảo vệ môi trường sống và phát triển nền nông nghiệp bền vững. Chủ động phòng, chống hạn hán không chỉ là nhiệm vụ của các cấp chính quyền mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội nhằm bảo đảm sản xuất ổn định, nâng cao đời sống nhân dân và xây dựng quê hương Hồ Vương ngày càng phát triển.